De Europese Centrale Bank: wat is haar rol en hoe kan ze de Europese economie beïnvloeden?

Vermogen Beleggen Budget Actueel Corona – 13 oktober 2020

De centrale banken spelen een cruciale rol in de ontwikkeling van de economie. Wat is hun rol? In Europa is dat de Europese Centrale Bank, ook wel de ECB genoemd. Hoe kan zij de Europese economie beïnvloeden?

De Europese Centrale Bank (ECB)

werking ECB
De Europese centrale Bank kan zowel de kortetermijn als de langetermijnrente beïnvloeden.

De Europese Unie telt 7 belangrijke instellingen. De Europese Centrale Bank – kortweg de ECB - is daar één van. Ze werd opgericht in 1998 en bevindt zich in Frankfurt Am Mein in Duitsland. Christine Lagarde staat sinds 2019 aan het roer. Bekende voorhangers waren Wim Duisenberg, Jean-Claude Trichet en Mario Draghi.

De ECB heeft één specifiek mandaat : “prijsstabiliteit” in de eurozone. De prijzen van goederen en diensten mogen dus niet te veel stijgen (inflatie), te sterk dalen (deflatie), of te bruusk schommelen. Concreet dient de ECB te streven naar een jaarinflatie van onder, maar toch dicht bij de 2% op de middellange termijn.

Het 2% inflatiegetal is niet zomaar gekozen. Bij een inflatie van net onder 2%, blijkt historisch dat de consument in alle vertrouwen blijft consumeren, en dat de economie soepel werkt, niet “afkoelt” of “verhit”. Streven naar 2% inflatie is een target om het gevreesde deflatiescenario te vermijden.

De ECB stuurt de inflatie aan door de kortetermijnrente én de langetermijnrente te beïnvloeden.

De ECB kan de kortetermijnrente beïnvloeden

De kortetermijnrente (de rente tot één jaar) wordt bepaald door vraag en aanbod op de financiële markten. De centrale bank kan de richting van de kortetermijnrente (mee) bepalen. Gezien de ECB (en bij uitbreiding alle centrale banken) het rentetarief vastlegt waaraan banken bij de ECB op korte termijn kunnen lenen, is de kortetermijnrente daarmee een krachtig beleidsinstrument om de inflatie net onder de 2% te brengen. Hoe doet ze dat?

Hoe gaat de ECB om met de kortetermijnrente?

  • Stel: de inflatie ligt ver onder de 2%. De ECB zal dan de kortetermijnrente doen dalen. Het wordt dan voor de banken goedkoper om bij de ECB te lenen. De rente die die banken aan de ECB moeten betalen, vermindert.
  • Dat laat de banken op hun beurt toe om de rente te doen dalen waartegen ze geld aan de consument of aan ondernemingen, op korte termijn, kunnen ontlenen. Het wordt dus interessanter om te lenen.
  • Het gevolg is dat er meer geleend wordt om investeringen te financieren. En dat stimuleert de economie.
  • De ECB kan dus door haar kortetermijnrentebeleid de economie een boost geven. En door de economie een boost te geven, pookt ze de inflatie aan. De cirkel is dus rond.
  • Omgekeerd, indien de inflatie te hoog is, kan ze de kortetermijnrente doen stijgen. Lenen wordt dan wat duurder, er wordt dan ook minder ontleend, wat de economie doet vertragen, wat de inflatie doet dalen.
  • Samengevat is de kortetermijnrente een krachtig instrument om de, door haar mandaat opgelegde, inflatie richting 2% te duwen.
De kortetermijnrente is zo voor de ECB een krachtig instrument om de inflatie richting de door haar mandaat opgelegde 2% te duwen.

En wat met de langetermijnrente ?

De langetermijnrente is de rente langer dan 1 jaar, doorgaans met een looptijd van 10 jaar. Die rente wordt bepaald door vraag en aanbod op de obligatiemarkten, oftewel de overheidsobligaties. In de eurozone is de referentieobligatie op 10 jaar die van Duitsland. Ze wordt ook wel de “Bund” genoemd.

De ECB kan die langetermijnrente niet vastleggen. Maar de centrale bank heeft er wel impact op. Nu we weten wat kortetermijn- en langetermijnrente is, rest de vraag:
“Hoe krijgt de ECB impact op de langetermijnrente? Of nog: wat nu indien de kortetermijnrente al zeer laag is en de inflatie ook, hoe stimuleert de ECB dan nog de economie? Loopt ze dan niet vast?”
Om dat te beantwoorden, leggen we het ultieme wapen van de centrale banken beknopt uit.

Het ultieme wapen van de ECB

  • Wel, de ECB doet dit door haar ultieme wapen in te zetten: uit het niets geld creëren! Zomaar wanneer ze dit nodig acht. Er wordt dan gezegd dat de ECB de “geldpersen aanzet”, dat ze “geld bijdrukt”.
  • Dat geld is geen papier geld. Het is digitaal geld. In principe zet ze enkel cijfers op de teller.
  • De centrale banken gebruiken dat “vers geld” om obligaties te kopen van overheden of -en dat is nieuw sinds de coronacrisis - obligaties van bedrijven.
  • De ECB zorgt er met andere woorden voor dat er voor die ondernemingen of overheden een “koper” is, die hun obligaties koopt. Door zich dus massaal als koper van overheidsobligaties in de markt te zetten, daalt de rente van die obligaties.
  • En dat is de ultieme doelstelling van de centrale banken : de langetermijnrente doen dalen. Want net zoals bij de kortetermijnrente, is een lage langetermijnrente erg interessant om investeringen te stimuleren. Investeringen zorgen dus voor werk en dus jobs. Jobs zorgt voor meer consumptie omdat mensen centen verdienen, wat dan weer… de inflatie aanvuurt.

De ECB en de coronacrisis

De ECB speelde in haar recente geschiedenis enkele keren een doorslaggevende rol om het financiële systeem te redden. Ook recent, tijdens de Covid-crisis. Opnieuw zegt de ECB dat ze letterlijk alles wil doen om het systeem te redden.

“Buitengewone tijden vragen om buitengewone maatregelen. Ons commitment aan de euro kent geen grenzen. Wij zijn vastbesloten om binnen ons mandaat onze tools ten volle te benutten.” Christine Lagarde

Concreet startte de ECB het Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP) op. Binnen dat programma heeft ze een budget van 1350 miljard euro om bedrijfsobligaties op te kopen.

Met die enorme geldcreatie hoopt ze die inflatie over enkele jaren terug richting de 2% te duwen. Via de aankoop van obligaties en het verstrekken van goedkope leningen aan banken, duwt de ECB de rente lager. Ze doet er dus alles aan om de kredietverlening van de banken aan gezinnen en bedrijven te stimuleren. Goedkoop lenen doet investeren, en investeren zorgt voor job en jobs doet consumeren, etc.

Werkt het beleid van de ECB ook ?

Sinds de financiële crisis van 2008 is de ECB volop aan zet op de inflatie tegen de 2% te duwen. In dat verband citeerde Lagarde onlangs enkele cijfers. Bij de start van de euro in 1999 en de start van de grote financiële crisis in 2008 lag de inflatie gemiddeld op 2,3 procent.

Vanaf 2008 tot nu, kocht de ECB om en bij 3.400 miljard euro aan staats- en bedrijfsschuld. De inflatie is nu gemiddeld 1,2% en dus ver van de doelstelling van net onder de 2%.

Volgens de ECB is de inflatie zo laag omdat we in een geglobaliseerde wereld leven die de prijzen drukt, omdat we in een technologische wereld leven die de prijzen drukt, etc.

Er gaan dus stemmen op bij de ECB om in navolging van de FED de target van 2% te versoepelen.

Advies en vragen over onze producten

Vraag het aan uw AXA Bankagent

Meer artikels over dit onderwerp

Volgt na de inflatie een recessie? 9 vragen en antwoorden.

Tijdens de pandemie leek de stemming op de financiële markten opperbest. Nu covid stilaan naar de achtergrond verdwenen is, is de sfeer helemaal omgeslagen en slaat het pessimisme overal toe. Door de oplopende rente, de inflatie en de oorlogsdreiging hebben zowel het consumenten- als het beleggersvertrouwen zware klappen gekregen. Wat is er dan juist aan de hand? En is er licht aan het einde van de tunnel? Of loert er een recessie om de hoek? Een stand van (beurs)zaken.

Lees verder

Geen erfbelasting op 150% van de tegoeden op gemeenschappelijke rekeningen

Kinderen die de tegoeden op gemeenschappelijke rekeningen op naam van de langstlevende ouder laten staan, moeten in Vlaanderen voortaan geen erfbelasting meer betalen op deze tegoeden bij het overlijden van die langstlevende ouder. Of deze maatregel ook zal worden overgenomen door de belastingdienst van het Waals en Brussels hoofdstedelijk gewest, valt nog af te wachten.

Lees verder

Augustus 2022: recessies staan voor de deur

Centrale bankiers voerden hun retoriek van monetaire verkrapping op naarmate de energiecrisis in Europa een zorgwekkender wending nam. Terwijl de recessie in de VS zou kunnen ontstaan na een periode van oververhitting, zal de dreigende recessie in Europa waarschijnlijk uitsluitend te wijten zijn aan de gevolgen van de energieprijzen en de mogelijke rantsoenering tijdens de winter.

Lees verder

Maak het uzelf gemakkelijk en laat u bijstaan als u belegt

Er kruipt wel wat werk en tijd in zelf beleggen in individuele aandelen of obligaties: een goede portefeuille samenstellen, voldoende gediversifieerd, op het juiste moment handelen of net niet handelen, ... Het is niet evident. Laat u daarom bijstaan door uw AXA Bankagent.

Lees verder

Beleggen, (n)iets voor u?

Spreekt het vooruitzicht op een potentieel hoger rendement u wel aan? Maar raakt u niet wegwijs in de wereld van spaar- en beleggingsproducten? Uw bankagent is de geknipte bondgenoot!

Lees verder